18 februari 2024 – Vannacht kwamen mijn buren om 24:00 inchecken en bleven tot 02:00 luidruchtig met elkaar te praten. Zo luidruchtig, dat ik niet echt aan slapen toekwam. Mijn wekker stond op een uur of zeven, zodat ik genoeg tijd over had om naar de bushalte te wandelen. Ik was al ruim voor de wekker wakker, dat was dus een kort nachtje voor me.
O-settai van mijn host
Als ik bepakt en bezakt beneden kom, staat mijn host al op me te wachten. Terwijl ik mijn geld bij elkaar zoek om de rekening te betalen, haalt hij snel twee mandarijnen. Als o-settai krijg ik die mandarijnen en ¥ 1.000 die hij van mijn rekening afhaalt. Hij heeft onthouden dat ik ook de 20 Bekkaku ga bezoeken op mijn henro en wenst me ganbatte!
Ontbijt bij een FamilyMart
Ik wandel rustig naar de FamilyMart hier dichtbij. Omdat ik mijn vorige henro hier mijn rustdag had, ken ik het gebied best goed. En dat is handig, want deze FamilyMart heeft een klein zitje, waar ik even wat kan eten. Als alles op is, ga ik op weg naar de bushalte.
De snelwegbus terug naar Tokushima
Voor vandaag heb ik de bus van 9:56 uur terug naar Tokushima gereserveerd. De kaartjes voor die bus zijn eenvoudig te krijgen via internet. De wandeling door de stad is mooi, het zonnetje is doorgekomen en dat maakt dat de temperatuur voor begin februari aangenaam is. Ik zet zelfs mijn zonnebril even op! Het is alleen even puzzelen voor me waar de bushalte is. Gelukkig had ik gisteren al even gekeken of ik die plek kon vinden. Vandaag kom ik daar vanaf de andere kant aan en dan ziet alles er toch net weer even anders uit. Gelukkig ben ik niet de enige die de bus wil nemen. Er is hier een klein wachtplekje en er staat een vending machine voor iets te drinken onderweg. Ik koop een kop koffie en bezoek het toilet, in de hoop dat ik dan onderweg niet naar de wc hoef.
Plannen terwijl ik wacht
Er is nu mooi even tijd om vooruit te kijken naar de komende twee wandeldagen. Morgen start ik vanaf Ido-ji, tempel 17, en wil ik eigenlijk graag bij Tatsue-ji, tempel 19, in de shukubo overnachten. Als dat lukt, ben ik een mooi eind op weg naar de eerste Bekkaku die ik opzoek. Bekkaku 3, Jigen-ji, ligt tussen de tempel 19 en 20 in. In de route guide zie ik dat er een overnachtingsplek, Sakamoto, is op weg naar Jigen-ji. Als ik daar kan overnachten, is het wellicht mogelijk om mijn rugzak daar al af te leveren, zodat ik met lichte bepakking de klim naar Bekkaku 3 kan maken. Die ligt op zo’n 600 meter hoogte en zonder bepakking wandelt dat net iets fijner omhoog!
Helaas heeft Sakamoto eind 2025 aangegeven te moeten stoppen door een gebrek aan vrijwilligers. Dat is jammer, want dit oude schoolgebouw is prachtig verbouwd tot een overnachtingsplek. Je kunt nu overnachten in Katsuura.
De busreis is niet zo spannend
De bus komt als derde aan bij de halte. Ik heb de procedure nu al twee keer gezien: in een rijtje staan bij de halte en je bagage afgeven aan de chauffeur. Die legt mijn rugzak netjes in het luik onder de bus. Nadat hij alles geladen heeft, checkt hij de kaartjes van de passagiers en geeft aan dat zij op de door hen gereserveerde plek moeten gaan zitten. Als iedereen binnen is, neemt hij plaats achter het enorme stuurwiel, zet zijn pet af, legt die op een speciale plek op het dashboard en start de bus. We gaan op weg! Onderweg stoppen we nog even bij de michi-no-eki om de benen te strekken en het toilet te bezoeken en een ruime drie uur later stap ik op het station van Tokushima uit de bus.
Ingmar wacht al bij Tully’s
De Nederlandse henro blijken een vaste plek te hebben waar ze elkaar ontmoeten in Tokushima. Tully’s ligt strategisch aan het plein waar de bussen stoppen net voor het station. Rond een uur of één ontmoet ik Ingmar daar. Hij is een Nederlandse henro die ik ken van Facebook en een henro-bijeenkomst in Nederland. Het is voor hem redelijk makkelijk om naar Japan te komen vanwege zijn werk als steward. Hij werkt aan een boek over zijn belevenissen tijdens zijn vier henro op Shikoku, twee daarvan heeft hij succesvol afgerond, twee keer heeft hij de tocht af moeten breken. Een van die keren heeft hij een groot deel van de henro tot en met het moment van opgave gefilmd.
Ervaringen uitwisselen
De afgelopen twee en een halve week heeft Ingmar op Shikoku zitten schrijven. Twee keer een week in een minshuku om inspiratie op te doen. Vandaag gaat hij naar Osaka om overmorgen terug naar Nederland te vliegen. En toevallig komt het zo uit dat we elkaar hier in Tokushima kunnen ontmoeten. Hij gaat straks terug richting Osaka, ik start morgen mijn henro.
Van gedachten wisselen over de Japanse cultuur
Al snel zijn we diep in gesprek. Omdat we allebei de henro hebben gewandeld, maken we snel verbinding op een dieper niveau. We hebben het uitgebreid over wat ons trekt in de henro. We komen al snel te spreken over het gevoel dat Shikoku ons geeft. We verbazen ons over het maatschappelijke concept ‘wa’; daar is eigenlijk geen vertaling voor. Wat het dichtstbij komt is harmonie of vrede. Japanners stellen het collectief boven het individu, de gemeenschappelijke ruimte wordt gezien als een plek van ons allemaal, waar we elkaar behoeden voor toevalligheden.
Het concept ‘wa’
De werking van het concept ‘wa’ zie je in de Japanse taal aan de vele beleefdheidsvormen, de dienstbaarheid en de manier waarop hulp aan elkaar geboden wordt. Voor een westerling is dat nauwelijks te bevatten. Wij hebben het individu veel meer centraal staan. Hier, op een eiland met ruige natuur, is een samenleving ontstaan waarin elkaar helpen een tweede natuur is. En in de openbare ruimte zie je dat terug; je laat geen afval achter op straat, wacht netjes op je beurt, gaat niet luidkeels zitten bellen of praten, allemaal voorbeeldjes die net niet raken aan de essentie van ‘wa’. De twee uurtjes die we hebben, zitten erop, al pratende vliegt de tijd voorbij. Ik neem afscheid van Ingmar, hij pakt een bus naar de veerboot en ik ga richting hostel PAQ.
Inchecken bij PAQ
Na ons afscheid check ik in bij hostel PAQ, ik krijg een tweepersoonskamer waar ik me lekker installeer. Ik ga even inkopen doen, zodat ik morgen wat te eten heb als ik wandel. Daarna draai ik een wasje. Een van de receptionistes hier helpt me met veel plezier om de overnachtingen voor morgen en overmorgen te regelen. De shukubo van Tatsue-ji is open, ik moet er wel voor 16:30 arriveren en schijn de enige gast te zijn. Ik mag daar twee keer eten en slapen voor ¥ 7.000, dat is nog geen 55 euro. Het is fijn dat ik daar mag eten! En Sakamoto heeft ook plek voor me, daar is het oké om mijn rugzak achter te laten voordat ik de klim maak.
Wasje uitzoeken en inpakken
Ik haal mijn was uit de droger en vouw alles weg. Voor zover mogelijk pak ik mijn rugzak alvast in, die routine wil ik snel weer in de vingers hebben. Via Duolingo oefen ik mijn Japanse woordjes en daarna ga ik even naar de eetzaal om mijn eten op te warmen. Vanavond eet ik ramen en kimchi, slobber mijn miso en drink daarna thee. Ik babbel nog even met de andere gasten in de eetruimte en trek me dan terug op mijn kamer om te gaan slapen. En dat is nodig na die doorwaakte nacht.
Morgen wandelen!
Morgen gaat de henro echt van start, dan zal het wandelen echt beginnen. Vertrekkend vanuit het centrum van de stad wandel ik langs de tempels 17, 18 en 19. In die laatste overnacht ik en ik ben benieuwd of ik het ochtendritueel daar ook (weer) mee mag maken. Dat lijkt me geweldig!