17 februari 2024 – Vandaag moet ik ook weer vroeg op. In de algemene ruimte kan ik een broodje roosteren en koffiezetten. Dat is mijn ontbijt voor vandaag. Daarna pak ik mijn spullen. Naarmate de henro vordert, ga ik daar nog meer routine in krijgen, hoewel het vanochtend ook al snel gaat. Vervolgens wandel ik naar de busterminal, die voor het treinstation ligt.
Mijn bus-ticket via internet besteld
Ik heb al eerder kaartjes besteld via internet voor deze snelwegbus. Ik moet het mailtje daarvan aan de chauffeur laten zien als ik instap. Ik haal nog even een koffie bij de konbini aan het plein. Daar staan self-service automaten en dat principe kende ik nog niet. Gelukkig hielp een andere klant me even. Hij sprak me aan met Mark-san: hij had mijn naam in roman-ji op mijn kongozue gelezen! Ik geniet van mijn koffie terwijl ik zit te wachten op de bus. De bus komt aanrijden en de chauffeur doet de bagageluiken open. Ik mag zelf mijn rugzak in het ruim leggen en krijg een ticket van hem. Precies om 8:00 uur vertrekt de bus naar Matsuyama.
Afspraak met Ingmar voor morgen
Terwijl ik wacht, heb ik even contact met Ingmar, een van de henro uit de Nederlandse Facebook-groep. Ik ken hem van een henro-bijeenkomst. Hij is momenteel op Shikoku, omdat hij aan een boek werkt over zijn henro’s. Hij komt morgen naar Tokushima en als het meezit, kunnen we elkaar in de middag ontmoeten. Deze henro staat blijkbaar in het teken van de ontmoetingen!
Op naar Matsuyama
De bus neemt me mee langs een ‘bekende route’. De snelweg Tokushima uit volgt de start van de henro. Als je van tempel één naar tien wandelt, zie je de snelweg vaak liggen: het traject loopt langs en over een aantal bergen en kent een groot aantal stukken viaduct: eigenlijk ligt de snelweg verhoogd ten opzichte van het wandelniveau. Onderweg stopt de bus een aantal keren om passagiers mee te nemen. Bij één van de stops staan richting snelweg bordjes die je naar de tempels 10, Kirihata-ji (rechts van de snelweg) en 11, Fujidera, wijzen. Die laatste tempel ligt echter best wel een stukje verder van de snelweg af. Ik vind het leuk om deze punten te herkennen.
Michi-no-eki
Op een michi-no-eki, een snelweg parkeerplaats met winkeltjes, bijna halverwege, stoppen we iets langer. We kunnen daar iets te eten en/of drinken halen en gebruik maken van het toilet. De chauffeur geeft netjes aan wanneer we uiterlijk weer bij de bus moeten zijn. Van daaraf gaat de bus snel door naar Matsuyama. In die stad zijn twee stops in het centrum. Dan heb ik er een drie uur lange, maar comfortabele reis opzitten. Ik ga er bij de eerste halte uit en verken de buurt: morgen moet ik hier ergens de bus terug weer zien op te pikken!
Kennismaking IRL met Oliver Dunskus
Ik app even naar Oliver dat ik in Matsuyama ben. Hij geeft aan dat hij met zijn twee reisgenoten in het station is. Ik kan niet wachten op de kennismaking IRL met Oliver Dunskus. Hij is een goede bekende van/ via Facebook, maar ik heb hem nog nooit ontmoet. De wandeling naar het station gaat voorspoedig. Het centrum van Matsuyama is overzichtelijk. In 2019 heb ik hier een dag rondgewandeld als toerist: mijn enige rustdag tijdens die tocht van 47 dagen. In het station is het even zoeken naar het restaurantje waar Oliver zit en dan kunnen we elkaar de hand schudden.
Udon eten en met de trein
Met zijn drieën eten we wat in het Udon-restaurant. Ik maak kennis met zijn twee metgezellen. Dit keer is Oliver op stap met Thorsten en Philipp. Hij heeft ervoor gekozen om zijn henro dit keer per bus, trein en te voet te doen. Samen gaan we vanmiddag naar de tempels 53, 52 en 51. Voor het eerste stuk nemen we de trein, om daarna wandelend naar tempel 53 en 52 te gaan. Samen kopen we kaartjes voor de trein. Het is maar een klein stukje; letterlijk het volgende station langs de lijn. Op station Iyo-Wake stappen we uit. Tempel 53, Enmyo-ji, ligt vlak bij dat station.
Enmyo-ji, tempel 53
Tempel 53, Enmyo-ji, ligt in een woonwijk op de hoek van een huizenblok. Het is een heel toegankelijke tempel, compact van opbouw en met alle voorzieningen. We volgen ieder ons eigen ritueel. Dat is leuk om te zien. Oliver onderzoekt de tempel om nog meer wetenswaardigheden op te duikelen voor in zijn gidsen. Hij legt alles nauwgezet vast, zodat hij het terug in Duitsland kan verwerken in zijn boeken. Thorsten en Philipp hebben ieder hun eigen manier om een tempel te bezoeken. En ik doe mijn standaardritueel: twee keer de cyclus van kaarsje branden, wierook aansteken, osame-fuda box en een gift aan de tempel en dan de soetra’s opzeggen, inclusief de soetra van deze tempel.
Door naar Taisan-ji, tempel 52
Dit keer wandelen we tegen de richting in: gyaku-uchi. Dan is de kans groter dat je andere pelgrims tegenkomt. Maar helaas, dit keer komen we geen andere henro tegen onderweg. Het is maar 2,6 km naar Taisan-ji, tempel 52. Het laatste stukje moeten we iets klimmen, want de tempel zelf ligt wat hoger dan de nokyocho-office. Langs het wandelpad/ de weg staan allemaal zuilen. Vorige keer waren daar veel van omgevallen door een storm. Een deel daarvan is weer overeind gezet, hoewel sommige stukken nog steeds ontbreken. Ieder doet weer zijn eigen ritueel in de tempel en samen verlaten we Taisan-ji.
En met de trein weer naar Matsuyama centrum
We wandelen terug naar Iyo-Wake. Onderweg kopen de heren wat te eten en drinken, ze blijken echte levensgenieters. Terwijl ik de henro wandel, koop ik minder om onderweg te eten, eigenlijk alleen mijn lunch en koffie. En bij voorkeur haal ik eten en drinken bij de supermarkten, daar is het veel goedkoper dan in de konbini. Onderweg praten we uitgebreid over de henro, onze eerdere ervaringen en filosoferen we over een aantal feiten die we kennen van de henro. Op station Iyo-Wake kopen we een kaartje en pakken dan weer de trein terug naar Matsuyama.
Met zijn vieren in een taxi
Omdat we ‘te laat’ aankomen op het station om wandelend naar tempel Ishite-ji te gaan, besluiten we een taxi naar tempel 51 te nemen. Gelukkig spreekt Oliver goed Japans, hij weet het te regelen met de chauffeur. De rugzakken gaan in de achterbak en drie grote westerlingen passen net op de achterbank. Deze ervaring zorgt ervoor dat ik vandaag dus zowel aruiki (wandelend), densha (treinend) als kuruma- (auto-) henro ben.
Ishite-ji, tempel 51
We worden op de parkeerplaats naast de tempel afgezet en gaan de tempel binnen. Die entree lijkt op een marktje. Er staan allemaal kraampjes met eten en spulletjes. In de tempel wandelen we samen langs de altaren. Na de rituelen wandelen we naar achter in de tempel. Daar pakken we de tunnel met de boeddha’s die door het bergje achter de tempel leidt. Langs de sluitsteen van die tunnel kan je via een weggetje naar het ‘hart van de tempel’, de okunoin. Op die plek staat een prachtige gouden bol te shinen in het late zonlicht! Mijn vorige henro ben ik hier gekomen, omdat mijn gids me dat liet zien. Volgens mij is deze plek ook nog nieuw voor Oliver.
Op weg naar onze hotels in Dogo
Samen wandelen we terug richting Dogo onsen. Daar checken zij in bij het ene en ik bij een ander ‘hotel’. Mijn overnachtingsplek, Hotel Villa Dogo, is traditioneel Japans met een tatami-kamer. Dat betekent slapen op de vloer. Nadat ik mijn spullen heb uitgepakt, ga ik op zoek naar mijn maatjes van vandaag. Om half zeven zien we elkaar ‘onder de klok van dogo-onsen’! Onderweg daarnaartoe wandel ik even door het winkelcentrum naast Dogo onsen, waar ik in 2019 ook best wel wat tijd heb doorgebracht.
Udon eten
Oliver kent de beste plekjes van de henro! Vanavond heeft hij een speciaal restaurant op het oog. Samen wandelen we daarheen. We moeten even wachten, want de zaak zit helemaal vol en er zijn nog wat wachtenden voor ons. We overleggen even, maar volgens Oliver is het echt het wachten meer dan waard. We babbelen ongeveer een half uurtje met elkaar en dan is er een tafeltje beschikbaar. We krijgen een heerlijke udon-maaltijd geserveerd. Onder het eten wordt al vooruitgekeken naar morgen: waar gaan ze dan eten? Dan valt het me op: qua eten is het net alsof ik met hobbits op pad bent: ze zijn constant in de weer om de volgende maaltijd te organiseren! Na het eten neem ik afscheid van hen: morgen gaan we ieder ons weegs.
Onrustige nacht
Morgen ga eerst op jacht naar ontbijt en dan de bus van 9:56 nemen, terug naar Tokushima om Ingmar te ontmoeten. Mijn tatami ligt prima en ik val snel in slaap. ‘s Nachts blijken mijn buren om 24:00 in te checken en tot 02:00 luidruchtig met elkaar te praten. Daardoor word ik wakker en kan niet lekker meer in slaap vallen. Dat is dus een kort nachtje voor me.